De monsters van Stranger Things seizoen 5: het hele bestiarium van het laatste seizoen

De monsters van seizoen 5: wat het laatste seizoen loslaat op de stad

In de herfst van 1987 leeft Hawkins onder militaire quarantaine. De bevolking gelooft in een natuurverschijnsel, het leger houdt de versperringen, en een kleine groep daalt in het geheim af in de Upside Down, sector per sector, om de tovenaar te vinden die sinds de scheur van 1986 verdwenen is. Die invallen hebben een naam ontleend aan de kerkers van het rollenspel, de crawls, en er zijn er meer dan dertig geweest zonder het minste incident.

Het eerste hoofdstuk breekt deze routine op twee plekken tegelijk. Een militair konvooi wordt aangevallen op het moment dat het een poort oversteekt, en de soldaten worden gedood; een paar uur later vormt zich een scheur in het plafond van de kamer van Holly Wheeler, en iets gaat erdoor. Het seizoen begint dus niet met een nieuw wezen, maar met de terugkeer van een wezen dat het publiek sinds 1983 kent.

Dat is de regel van het hele seizoen. Er wordt geen enkele nieuwe soort verzonnen: de acht hoofdstukken spelen het bestiarium van de vier vorige seizoenen opnieuw, bijeen op dezelfde plek en op hetzelfde moment. Wat verandert is niet de vorm van de beesten, het is hun aantal, hun gebruik, en wat men uiteindelijk leert over wat hen bijeenhoudt.

Van Holly's plafond naar de schuur: de terugkeer van de Demogorgons

De Demogorgon is het werkpaard van het seizoen. Zijn silhouet is sinds het eerste niet veranderd: een humanoïde van meer dan twee meter, met bleke huid, wiens hoofd opengaat in vijf met tanden bezette bloembladen. Hij opent zelf zijn doorgangen tussen de werelden, hij wordt aangetrokken door bloed, en hij neemt zijn prooien mee in plaats van ze ter plekke te verslinden.

De proloog van het eerste hoofdstuk geeft haar eindelijk de scène die de serie miste. Op 12 november 1983 achtervolgt het wezen Will Byers in de Upside Down, haalt hem in, en doodt hem niet: het draagt hem tot de stadsbibliotheek, waar Henry Creel op hem wacht en hem besmet met een tentakel. Al de rest van het seizoen vloeit voort uit die nacht.

Daarna volgen de verschijningen elkaar op. Een wezen valt het konvooi van Hopper aan en verwondt hem. Een ander breekt door het plafond van Holly, duikt op voor Ted, die met zijn golfclub komt, en slingert hem door een muur tot in de kast van Mike, krijgt klappen met een scherf van een fles van Karen, en neemt dan het kind mee achter de muur van de Upside Down. In het derde hoofdstuk valt een wezen in de val die bij de Turnbows is gezet: Nancy raakt het met een traceerpijl voordat het door een poort wegschiet.

Het vierde hoofdstuk maakt er een telling van. Een wezen wordt aangereden door de auto van Steve voor de schuur. Meerdere begeleiden Henry bij de aanval op de militaire basis en slachten de bewakers af. En drie, afgestuurd op Mike, Lucas en Robin, worden midden in de vlucht bevroren en daarna gedood door Will, door de kracht van zijn geest alleen. In het volgende hoofdstuk dient een lijk van een Demogorgon als werktuig: de elektriciteit van de radioantenne wekt het een paar tellen, en Will gebruikt het als ontvanger.

De roedel in het ziekenhuis

De Demodog is het jonge stadium van dezelfde soort: een viervoeter ter grootte van een grote hond, met dezelfde bloemkop. Het woord is van Dustin, die er in de herfst van 1984 een thuis had grootgebracht zonder te weten wat hij voedde. De roedel van toen jaagde in tunnels en stierf in één klap op de dag dat de poort zich sloot.

In 1987 komt ze terug waar niemand haar verwacht: in het ziekenhuis van Hawkins, in het zesde hoofdstuk, terwijl het leger de plek inneemt. Robin, Vickie en Lucas komen klem te zitten in de wasserij. Het is Karen Wheeler die hen redt, door zuurstofflessen in een droger te leggen; de explosie neemt de roedel mee.

Deze terugkeer zegt iets over de staat van de wereld. In 1984 waren er tunnels nodig om de roedel te laten rondgaan; in 1987 duikt ze op in een dienstgang omdat de scheuren overal zijn. Het wezen is niet geëvolueerd, de geografie heeft het begeven.

De ranken, het hol, en de gesmolten muren van het lab

Niet alle dreigingen van het seizoen dragen een soortnaam. De Upside Down van 1987 is organisch geworden, en hij grijpt zonder een muil nodig te hebben. In het zesde hoofdstuk wordt Will wakker in het hol van de tovenaar, vastgebonden door ranken, en hoort uit zijn mond dat hij al had gediend, zonder het te weten, om de tunnels onder de stad te graven in 1984.

Het lab van de Upside Down biedt het onaangenaamste beeld van de reeks. Nancy en Jonathan trekken door zalen die in elkaar smelten, met soldaten versmolten met de muren. Het zijn geen wezens; het is dezelfde materie als de wezens, toegepast op menselijke lichamen, en het seizoen blijft er niet bij stilstaan, wat de scène erger maakt.

Boven dat gebouw zweeft een bol van exotische materie, en rond de stad staat een ondoordringbare muur die Brenners notitieboekjes beschrijven als een insluitingsveld. Nancy schiet op de bol ondanks Dustins waarschuwing, die te laat komt: de schokgolf scheurt de muur, en hele stukken van de Upside Down worden de leegte in gezogen. Noch de bol noch de muur leeft, maar ze horen bij hetzelfde lichaam als de rest.

Het wezen uit de afgrond: de laatste, en de eerste

Het enige beest dat de serie nooit had getoond komt in het laatste hoofdstuk. In de afgrond, de dimensie voorbij de Upside Down die sommige vertalingen de afgronden noemen, blijkt het hol waar Henry Creel de kinderen vasthoudt het lichaam zelf te zijn van de entiteit die hij sinds zijn kindertijd draagt: een kolossale spin, die overeind komt en de groep aanvalt die via de radioantenne is gekomen.

Haar oorsprong zit in een herinnering die Max en Holly in het zesde hoofdstuk op een kier hadden gezet, en die de finale afmaakt. Als kind komt Henry in een mijn een gewonde man tegen die een koffer draagt. Hij doodt hem, hij opent de koffer, en hij vindt er een fragment van deze entiteit in. Het is dat fragment dat hem heeft verdorven, lang voor het lab en lang voor de stad.

Will smeekt hem het fragment te vernietigen. Henry weigert, en stelt dat de entiteit en hij niet meer van elkaar te onderscheiden zijn. Anders gezegd, het wezen van het laatste hoofdstuk is geen nieuwigheid: het is het oudste van het bestiarium, dat waarvan de schaduw van 1984 en het vleeslichaam van 1985 maar doorgangsvormen waren. Het gevecht dat volgt is een groepsgevecht: Nancy lokt het in positie, het vuur en de explosieven verzwakken het, en Eleven gaat het monster binnen om de man te trotseren die het bewoont.

De hiërarchie: wie waarover de baas is

Drie namen circuleren in de serie, en ze duiden niet hetzelfde aan. De Demogorgon is een roofdier; Vecna is geen Demogorgon, het is een man, Henry Creel, het eerste genummerde subject van het lab; en de Mind Flayer is noch het een noch het ander, het is de naam die de kinderen, naar hun rollenspelhandboek, hadden gegeven aan de entiteit die de andere wereld beheerst.

De regel die hen verbindt staat sinds 1984: één enkel organisme, een zwermgeest, wezens die werken als ledematen. De meester verwonden verzwakt al de rest, en de band met de Upside Down doorsnijden doodt in één klap wat zich aan deze kant bevindt. Het laatste seizoen laat deze gebruiksaanwijzing niet vallen, het past haar toe op een veel grotere schaal.

Ze voegt er een nieuwe tak aan toe: een mens die de zwerm in handen neemt. Volgens de bedenkers heeft Will geen eigen krachten zoals Eleven; hij put uit de zwerm omdat Henry dichterbij is dan ooit, en hij kan alles manipuleren wat hem toebehoort, dus de wezens, maar hij zou geen poort kunnen openen. Dat is de nuance die de scène in de schuur mogelijk maakt zonder de mythologie te breken.

Wat de meester betreft, hij neemt geen genoegen meer met beesten uitzenden. Hij ontvoert acht kinderen, die hij beschrijft als volmaakte vaten die hij naar zijn beeld kan hervormen, en hij houdt ze vast in een ruimte gemaakt van zijn eigen herinneringen, die Holly Camazotz doopt. Zijn einddoel is geen jacht: het is de versmelting van de twee werelden.

Wat er verandert ten opzichte van de vier vorige seizoenen

Het eerste verschil is een keuze in het schrijven: geen enkele nieuwe soort. De vorige seizoenen stelden elk hun wezen voor, en het plezier bestond erin het te begrijpen. Hier is alles al bekend, en het verhaal brengt zijn tijd elders door, aan de kant van de ontvoerde kinderen en van de mechaniek van de werelden.

Het tweede verschil zit in wat men met de beesten doet. Ze zakken een trede: ze zijn niet meer het raadsel, ze zijn het obstakel. Men gaat ze te lijf met een scherf van een wijnfles, een auto, een droger en een traceerpijl. Een van de meest besproken scènes is geen onthulling over het wezen, het is een moeder die het slaat in haar badkamer.

Het derde verschil is het belangrijkste: voor het eerst werkt de zwerm in twee richtingen. Vier seizoenen lang liep de band van de entiteit naar Will, die voor haar zag en sprak. In 1987 gebruikt Will hem, bevriest drie wezens midden in de vlucht en gaat dan de geest van de meester binnen. Een lijk van een wezen wordt zelfs een toestel, aangesloten op een radioantenne.

Een laatste nuance, voor de lezers die de zwerm van 1986 zoeken: de Demobats blijven het wezen van één enkel seizoen: geen van de acht hoofdstukken noemt ze. De echte nieuwigheid van het seizoen is trouwens geen beest, het is een plek: de afgrond, en wat men er vindt.

Het lot van het bestiarium, aan het eind

De meester sterft in drie tijden, en door drie handen. Will rukt hem de arm af, Eleven spiets hem, en Joyce hakt hem het hoofd af met de bijl. Deze verdeling is bewust: het is de moeder die in 1983 haar zoon zocht die degene velt die hem had meegenomen.

De entiteit, opgericht als kolossale spin nog voordat Henry valt, wordt geveld met vuur en explosieven. Dan laten Hopper en Murray een bom ontploffen die op de exotische materie lag die de dimensie overeind hield. De Upside Down stort in, de scheuren sluiten zich onder Hawkins, en alles wat ervan afhing valt mee. De regel van de vorige seizoenen houdt tot het laatste shot: zij had de roedel gedood in 1984 en het vleeslichaam in 1985.

De prijs is niet nul. Kali, Elevens laboratoriumzus, sterft door een verdwaalde kogel tijdens de bestorming van het lab, en Eleven blijft vrijwillig aan de andere kant op het moment van de explosie; de serie toont noch haar dood noch haar uitgang, en laat iedereen beslissen. De ontvoerde kinderen, Holly inbegrepen, worden bevrijd.

In de epiloog wordt de stad herbouwd en heeft het leger zich teruggetrokken. Er komt niets meer uit de muren, er graaft niets meer onder de straten. Het laatste beeld van de serie is een deur die Mike dichtdoet op een nieuw spel Dungeons & Dragons, en het is het enige wezen dat overblijft: dat van een speelbord.

Veelgestelde vragen

Lees ook