De alfabetmuur van Joyce: de kerstslinger die een telefoon werd

Vóór de muur: wat Joyce eerder begrijpt dan wie ook

Will Byers verdwijnt op 6 november 1983, op de terugweg met de fiets van een partij Dungeons & Dragons van tien uur. Al de volgende dag weigert zijn moeder de versie die de politie haar voorlegt. Niemand volgt haar: noch de assistenten van het bureau, noch haar oudste zoon, noch haar ex-man. De kijker weet daarentegen vanaf de eerste scène dat ze gelijk heeft, en deze asymmetrie draagt het hele seizoen.

De tweede aflevering geeft haar het eerste bewijs, en het is elektrisch. Joyce neemt een oproep aan waarin ze een ademhaling hoort, dan de stem van haar zoon, voordat het toestel heet wordt en in haar hand doorbrandt. Ze haalt uit het stopcontact wat kan, laat een nieuwe telefoon plaatsen, en begint de lampen van het huis anders te bekijken. De lampen zwakken af en gaan weer aan als zij spreekt.

Daar neemt het personage een beslissing die niemand anders zou hebben genomen. In plaats van op het volgende teken te wachten, levert ze een kanaal. Een paar dagen na de verdwijning koopt ze kerstslingers en spant ze door de hele woonkamer. Ze stelt hardop een vraag, en een lamp antwoordt.

Het probleem wordt dan een probleem van debiet. Een lamp die knippert zegt ja of nee, niets meer, en een moeder die haar zoon zoekt heeft hele woorden nodig. De oplossing die ze in de derde aflevering vindt past in een pot zwarte verf, en ze lijkt op niets van wat een redelijke volwassene in zijn woonkamer zou doen.

De Stranger Things-muur, letter voor letter

De beroemdste muur van de serie is een stuk lichte wand, in de woonkamer van een houten huis aan het eind van een pad. Joyce schildert er met de hand de zesentwintig letters van het alfabet, in hoofdletters, op drie onregelmatige regels. Erboven maakt ze de slinger vast, één lamp per letter. Er is niets anders: geen toestel, geen specialist, geen gebruiksaanwijzing.

De werking is van een totale eenvoud, en dat maakt haar in één seconde leesbaar. Ze stelt hardop een vraag, de lampen gaan een voor een aan, en ze leest de letters naarmate ze komen. Die avond komen er twee berichten uit de muur, en ze passen in negen letters en drie letters.

De eerste is een positie: RIGHT HERE, hier. De tweede is een bevel: RUN, vlucht. De twee spreken elkaar tegen, en dat is precies wat angst aanjaagt. Een kind zegt dat het daar is, in de kamer, op een meter, en vraagt in dezelfde adem zijn moeder weg te gaan. De serie legt nooit uit hoe het ziet, noch vanwaar.

De waarschuwing komt te laat. Het behang vervormt achter haar, een silhouet duwt de wand van de andere kant, en Joyce rent het huis uit. De sequentie duurt amper een paar minuten, en ze bevat al de rest: twee werelden tegen elkaar geplakt, en een stuk gereedschap uit de ijzerhandel om van de ene naar de andere te gaan.

Waarom de scène werkt: het decor, het licht, het geluid

Het decor, eerst. Alles wat de scène uitmaakt is op handhoogte en van de tijd: verf, spijkers, een slinger gekocht in de winkel, een vermoeid behang. Niets komt van buiten, niets is voor de gelegenheid gemaakt, en het is dit gebrek aan materiaal dat de scène geloofwaardig maakt. In werkelijkheid is het huis van de Byers een privé houten huis bij Fayetteville, in Georgia, een minuut of veertig van Atlanta; je ziet het vanaf de weg en het is niet te bezoeken.

Het licht, daarna. De hele aflevering wordt verlicht door bronnen die in beeld zichtbaar zijn: lampen, zaklampen, koplampen, slingers. Als het licht een communicatiemiddel wordt, houdt het op een verlichtingscomfort te zijn, en elke spanningsdaling wordt informatie. Dat is ook de reden waarom de woonkamer van de Byers met elke aflevering donkerder lijkt: alles wat niet nuttig was, is uit het stopcontact gehaald.

Het geluid, ten slotte. De alfabetscène speelt bijna zonder muziek: je hoort het knetteren van de lampen en de ademhaling van de moeder. De regel geldt voor de hele serie en ze is tegenintuïtief: hoe onwerkelijker de scène, hoe minder muziek er is. De stilte laat de kijker de tijd de letters tegelijk met Joyce te lezen.

Blijft het kader, dat de rest verklaart. De camera verlaat bijna het gezicht van Joyce niet terwijl de informatie op de muur staat: je leest het antwoord in haar ogen voordat je het op de wand leest. En de keuze van de slingers is niet alleen decoratief. De aflevering heet “Hoofdstuk drie: Holly, Jolly”, en de originele titel, “Chapter Three: Holly, Jolly”, pakt een Amerikaans kerstlied op, en de jongste van de Wheelers ziet er het wezen in haar versierde kamer. De serie zal zich vijf seizoenen lang van een feestbeeld bedienen om een horror te tonen.

Wat de muur wordt tot het einde van het seizoen

De muur is geen decor van één avond. Het kinderlichaam wordt aan het eind van dezelfde aflevering uit de groeve gevist. In de volgende aflevering bereidt de stad de begrafenis voor, en Joyce is de enige die weet dat dit lichaam niet het juiste is. Ze gaat terug voor haar letters, sluit de slinger weer aan, en stelt haar vraag opnieuw.

Dit keer loopt het antwoord niet meer via de lampen. Ze hoort de stem van haar zoon achter de wand, scheurt het behang eraf en ziet hem. De muur houdt op een letterbord te zijn en wordt een membraan, en het is een bijl die hem uiteindelijk openmaakt. Het toestel heeft zijn werk gedaan: het heeft gediend om de precieze plek te vinden waar je moet duwen.

In de vijfde aflevering wordt de muur afgebroken. Lonnie, Wills vader, duikt weer op in Hawkins, toont zich aanwezig, heeft het over een advocaat en een schadevergoeding, haalt de slingers weg en spijkert planken over het gat in de wand. De letters blijven, maar het toestel werkt niet meer. De serie zegt veel in één detail: in deze stad wissen redelijke volwassenen het bewijs uit zonder het zelfs te willen.

De slingers komen een laatste keer terug in de achtste aflevering. Nancy en Jonathan kiezen de woonkamer van de Byers om het wezen er in de val te lokken, met een berenval, iets om vuur te maken en een knuppel met spijkers, en ze spannen de slingers weer aan het plafond. Hetzelfde voorwerp verandert van functie: het dient niet meer om te praten, het dient om te waarschuwen. Als de lampen op hol slaan, is het wezen dichtbij.

De muur dient dus maar in twee afleveringen op acht. Het is kort, en het is waarschijnlijk een van de redenen waarom men hem zo goed onthoudt: de serie heeft hem nooit versleten, noch tot een terugkerend gadget gemaakt.

Niet verwarren: de kaart van het politiebureau en de tekeningen van Will

Drie muren van de serie lopen door elkaar in de herinneringen, en ze hebben noch dezelfde maker noch dezelfde functie. De eerste is die van het alfabet: hij is van Joyce, hij is in de woonkamer van de Byers, hij dateert van november 1983, en hij dient om een bericht te ontvangen.

De tweede is die van het politiebureau. De politiechef prikt er zijn kaart van de county en zijn bord van de verdwijningen op, om de zoektochten in vakken te zetten en bij te houden wat hij niet weet. Het is een werktuig voor volwassenen, op een administratieve plek: hij spreekt met niemand, hij organiseert.

De derde komt een jaar later. In de herfst van 1984, terug thuis, bedekt Will de muren van het huis met honderden potloodtekeningen, onleesbaar een voor een, die aan elkaar gezet de kaart vormen van de tunnels die onder de stad lopen. Hetzelfde huis, dezelfde wanden, omgekeerde bedoeling: de muur van 1983 ontvangt een bericht, die van 1984 brengt er een voort.

Het onderscheid telt om een eenvoudige reden: elk van deze muren zegt iets over wie hem heeft gemaakt. Een moeder verzint een taal, een politieman tekent een plattegrond, een kind tekent wat het heeft gezien. Het is dezelfde scène drie keer gefilmd — een personage voor een vlak oppervlak — en elke keer begrijp je wie het is voordat het heeft gesproken.

Van de slinger naar de mast: zijn plek in de beeldtaal van de serie

Vraag iemand het eerste seizoen in één beeld samen te vatten: hij zal deze muur beschrijven. Niet het wezen, niet het lab, niet de fiets die langs de weg is achtergelaten, maar geschilderde letters en lampen die aangaan. Het beeld volgt de grammatica van de affiches uit de jaren 80: een breed kader, een lichtbron in het shot, een dominante kleur, een herkenbaar silhouet. Het blijft leesbaar als miniatuur, wat verklaart waarom het zo vaak is overgenomen.

De muur heeft vooral een regel gezet waarvan de serie niet meer is afgeweken: elektriciteit is een taal. Na de lampen komen de amateurradio van de middle school, waardoor de vriendengroep de stem van Will hoort; de antenne van tien meter die Dustin in de zomer van 1985 op een heuvel zet; en, in 1987, een heel radiostation, waarvan de ochtenduitzending dient om afspraken door te geven aan wie ze weet te horen. Wat een moeder in 1983 op een spijker hield, houdt een stad vier jaar later in een gebouw en een mast.

Het voorwerp zelf komt nooit onveranderd terug. Geen enkel seizoen maakt de alfabetmuur opnieuw, en dat past bij de methode van het verhaal: de vondsten worden niet herhaald, ze verschuiven. De muur is wel de decoratie geworden die fans het meest namaken, en het is de eenvoudigste: een lichte muur, het alfabet in onregelmatige hoofdletters op drie regels, een slinger met dikke lampen, een letter onder elke lamp. De raad die altijd terugkomt: warme lampen in plaats van witte leds, want in 1983 was het licht oranje.

Het woord dat het vaakst wordt gespeld in de kamers van fans is dat waarmee de scène eindigt. Drie letters, een bevel, en een moeder die het niet heeft gevolgd. Het is misschien de beste definitie van het verhaal: een huishoudvoorwerp, een techniek van de tijd, en een vrouw die de versie weigert die men haar voorlegt. Het stuk wand kost niets, verklaart niets, en draagt een heel seizoen op zijn zesentwintig letters.

Veelgestelde vragen

Lees ook