Stranger Things seizoen 4 aflevering 5: « The Nina Project », samenvatting en analyse

Het gegevensblad van hoofdstuk vijf

Het vijfde hoofdstuk van het vierde seizoen draagt in het Frans de titel Projet Nina; in de originele versie, Chapter Five: The Nina Project. Het duurt 74 minuten, dus een uur en veertien, en het kwam aan op 27 mei 2022 met de zes andere hoofdstukken van het eerste deel. De twee laatste volgden op 1 juli.

De regie komt terug bij Nimród Antal, Hongaars-Amerikaanse cineast onthuld door Kontroll in 2003 en overgestapt naar de actiefilm met Predators in 2010. Hij tekent de hoofdstukken vijf en zes, de twee enige die dat seizoen aan een gast zijn toevertrouwd: de makers houden de opening en de afsluiting voor zich, en Shawn Levy had de hoofdstukken drie en vier genomen.

Het scenario is van Kate Trefry, haar derde tekst voor de serie na « The Spy » en « The Sauna Test ». Zij heeft ook het toneelstuk geschreven dat uit het verhaal is getrokken, op een geschiedenis van de makers en van Jack Thorne.

Het hoofdstuk plaatst zich net na « Dear Billy », dat van de brief van Max en het stuk van Kate Bush, en net voor « The Dive ». Het speelt zich, zoals het hele seizoen, af in maart 1986.

Samenvatting van Stranger Things seizoen 4 aflevering 5, op volgorde

Het hoofdstuk opent op een weg in Californië, achter in een bestelwagen voor pizzalevering. Agent Harmon, geraakt tijdens de aanval op het huis van de Byers, heeft alleen tijd voor de opdracht: dokter Owens waarschuwen, omdat Eleven in gevaar is. Hij laat het woord « Nina » los, reikt de pen aan, en sterft. De pen schrijft niet: hij bevat het nummer, dat antwoordt met de toon van de machine. Mike, Will, Jonathan en Argyle vertrekken naar Utah, naar de enige persoon die een lijn kan natrekken: Suzie, de vriendin van Dustin.

Elders in het Westen brengt Owens Eleven naar een oude raketsilo begraven onder de woestijn van Nevada. « Nina » is geen vrouw: het is de codenaam van een cabine voor zintuiglijke isolatie, geïnstalleerd op de bodem van de schacht. Brenner, die het verhaal voor dood had achtergelaten, wacht haar aan het einde van de gang. Ze weigert, rent, wordt ingehaald en met een injectie in slaap gebracht. Het eerste bad brengt haar jaren terug, in de regenboogzaal: een mislukte telekineseoefening voor de andere genummerde kinderen, het gespot van de andere kinderen, en een verzorger in een witte jas, de enige volwassene die zacht tegen haar spreekt.

In Hawkins tekent Max wat ze heeft gezien tijdens haar trance op de begraafplaats, en Nancy herkent een glas-in-loodraam in haar schetsen: het huis Creel, van binnenuit gezien. Nancy, Robin, Steve, Dustin, Max en Lucas forceren het veroordeelde gebouw en doorzoeken het met de lamp in de vuist. Ze vinden er niets. Dan beginnen de lichten te knipperen, en ze begrijpen dat iets in dezelfde kamer staat, aan de andere kant.

Op Kamtsjatka heeft het verraad van Yuri Dmitri zijn rang gekost, en hij deelt voortaan de cel van de Amerikaanse gevangene. Hopper vertelt er over zijn dochter Sara, gestorven aan kanker, en over het ontbladeringsmiddel waaraan hij was blootgesteld tijdens de Vietnamoorlog; hij concludeert niet dat hij vervloekt is, maar dat hij de vloek is. Verder naar het noorden bevrijden Joyce en Murray zich achter in het vliegtuig van Yuri, overmeesteren de smokkelaar, en zetten het toestel in nood neer in het bos.

De voorlaatste sequentie speelt zich af aan het Meer van de Verliefden, waar Eddie zich verstopt in de hut van Reefer Rick. Jason, Patrick en hun ploeggenoten sporen hem op; Eddie vlucht over het water. Patrick hoort de klok, verstijft, verdwijnt onder het oppervlak, en stijgt dan de lucht in, de ledematen verdraaid, voor Jason en voor Eddie. Op hetzelfde ogenblik slaan in het huis Creel de lichten op hol.

1. Opening De bestelwagen, de agent en de pen

   Op een weg in Californië sterft agent Harmon achter in een bestelwagen. Hij laat het woord « Nina » achter, en een pen die niet schrijft.

2. De woestijn Een raketsilo onder het zand

   Owens brengt Eleven naar een oude buiten gebruik gestelde schacht, in Nevada. Het laboratorium ligt eronder begraven.

3. De weigering Eleven vlucht, en krijgt dan een injectie

   Brenner wacht haar aan het einde van de gang. Ze rent, wordt ingehaald, en men brengt haar in slaap om haar in de tank te plaatsen.

4. Het bad De regenboogzaal keert terug

   De cabine stuurt haar terug naar de kindertijd: een mislukte oefening, het gespot van de andere kinderen, een verzorger die haar niet bruusk behandelt.

5. Het huis Zaklampen bij de Creels

   De tekeningen van Max leiden Nancy naar het veroordeelde gebouw. De groep doorzoekt het zonder iets te vinden, tot het knipperen van de lichten.

6. De cel Hopper vertelt Sara aan Dmitri

   Beroofd van zijn rang door het verraad van Yuri, zit de bewaker opgesloten met de Amerikaan, die hem de dood van zijn dochter toevertrouwt.

7. Het vliegtuig Murray neemt het toestel van Yuri over

   Joyce en Murray bevrijden zich en overmeesteren de smokkelaar. Niemand weet te vliegen: het vliegtuig eindigt in de bomen.

8. Het meer Patrick stijgt boven het water

   Opgejaagd door de basketballers vlucht Eddie over het water. Patrick hoort de klok, zinkt, en stijgt dan de lucht in, gebroken.

9. De uitgang De krachten keren terug in een gang

   Na de sessie probeert Eleven nog te vluchten. Haar krachten verschijnen enkele seconden opnieuw: ze keert terug naar de tank.

De vier draden, één voor één ontward

Hawkins. De draad van de stad is die van een onderzoek. Max heeft haar trance overleefd, en haar tekeningen worden bewijsstukken. Nancy legt het verband met het glas-in-lood van het huis Creel, en de groep gaat van de vraag « wie doodt » naar de vraag « waar staat de moordenaar ». De tweede draad van de stad is de klopjacht: Jason Carver jaagt Eddie op met zijn basketbalploeg, en het hoofdstuk filmt die achtervolging als een highschool-thriller, zonder wezen in beeld.

Californië en de weg. Deze draad houdt in één voorwerp. De pen vervangt het huis, de auto en de politie als enige band met Eleven. Vier jongens zonder krachten, zonder wapen en zonder badge worden het enige team dat haar kan terugvinden, en de bestelwagen van de pizzeria dient hun als mobiele basis.

Nevada. Dit is het hart van het hoofdstuk, en de meest gesloten van de vier draden: de gang, de tank, de controlekamer. Owens speelt er de openheid, Brenner het geduld. Het toestel bestaat erin Eleven terug te dompelen in haar herinneringen, op volgorde, tot die welke ze heeft begraven. Brenner legt uit dat de naam komt van een opera waarvan de heldin, na de dood van haar geliefde, die herinnering diep in zich had begraven.

Rusland. Deze draad laat geen enkele intrige vooruitgaan: hij laat een personage vooruitgaan. Hopper en Dmitri, voortaan in dezelfde cel, hebben niets meer te onderhandelen, het plan is gevallen en de rang ook. Die leegte laat plaats aan de enige monoloog van het hoofdstuk. Het contrapunt komt meteen erna, in het vliegtuig van Yuri: het seizoen wisselt bekentenis en actiekomedie af, en zal dat tot het einde doen.

Het sleutelmoment: de krachten die terugkeren in een gang

Het moment dat dit hoofdstuk van begin tot einde bouwt is noch een dood noch een onthulling: het is een mislukking die een bewijs wordt. Na de eerste sessie probeert Eleven nog uit de silo te ontsnappen. Bewakers halen haar in. En, voor de ruimte van enkele seconden, keren haar krachten terug.

Die terugkeer is onvolledig, en hij houdt niet. Maar hij volstaat: hij bewijst dat het toestel werkt, en dat de weg via de herinneringen loopt. Eleven heeft geen argument meer om te weigeren. Ze keert terug naar Brenner en aanvaardt weer in de tank te duiken.

Wat dat verandert houdt in één beeld: het kind keert uit zichzelf terug naar de man die haar heeft gemaakt. Het is de wreedste mechaniek van het seizoen. Om weer te worden wat ze is, moet Eleven aanvaarden weer te worden wat hij van haar had gemaakt, en het achtste hoofdstuk, getiteld « Papa », zal alleen de rekening presenteren.

Het andere sterke moment valt op dezelfde plaats van de montage, duizenden kilometers daarvandaan: de dood van Patrick. Ze is spectaculairder, maar het is geen personagewending, het is een kaartwending. Ze opent de derde bres, en die bres ligt onder water. Na de caravan en de weg, het meer. Er ontbreekt er nog maar één.

Wat het hoofdstuk klaarzet voor het vervolg

Het meer is de meest directe erfenis. De derde bres opent zich op de bodem van het water, op de exacte plaats waar Patrick is gestorven, en het volgende hoofdstuk heet « The Dive »: Steve, Nancy, Robin en Eddie zullen er afdalen om te zoeken wat de camera net heeft getoond.

Het huis Creel is de tweede erfenis. Door de lichten op hol te zien slaan, krijgt de groep een adres, en dat adres zal het plan van het laatste hoofdstuk viseren. De glas-in-loodramen die Max heeft getekend zijn een kaart waard: het verhaal heeft net de nachtmerrie van een tiener omgezet in een werkdocument.

De verzorger van de regenboogzaal is de derde. Hij heeft geen naam in dit hoofdstuk, en de montage laat hem vrijwillig op het tweede plan. Zijn echte identiteit valt pas in het zevende, « The Massacre at Hawkins Lab », en ze keert het hele seizoen om.

Blijven twee wegen. De pen leidt naar Nevada, waar Californië en de woestijn uiteindelijk zullen samenkomen. De Russische cel leidt naar de arena van de gevangenis, waar men een beest bewaart dat een Demogorgon is. Het is niet Vecna, en het is ook niet de Mind Flayer, ook al zal het zevende hoofdstuk onthullen dat deze wezens allemaal Henry Creel gehoorzamen. Hopper en Dmitri zullen Rusland niet verlaten vóór het tweede deel.

Details en verwijzingen die opvallen

De silo. Het project bezet een oude buiten gebruik gestelde schacht voor een intercontinentale raket. Het decor zegt alles van het programma: een wapen van de koude oorlog omgebouwd tot laboratorium voor een tiener.

De naam. « Nina » komt van een opera, en Brenner zegt het zelf: de heldin had, na de dood van haar geliefde, die herinnering begraven. De codenaam kondigt dus de methode aan.

De lichten. Het knipperen van het huis Creel herneemt het procédé van het eerste seizoen, toen een verdwenen kind sprak via slingers die aan een muur hingen. Het verhaal citeert zichzelf op het moment waarop het van schaal verandert.

De generiek. Gedurende de zes eerste hoofdstukken wordt de acteur die de verzorger speelt alleen gecrediteerd met zijn functie, niet met een personagenaam. Het geheim houdt tot het zevende.

De duur. Vierenzeventig minuten. In dit seizoen daalt geen hoofdstuk onder het uur, en dit blijft in het lage gemiddelde, heel ver van de honderdnegenendertig minuten van het laatste.

Veelgestelde vragen

Lees ook