Wat betekent “Stranger Things”? Vertaling en oorsprong van de titel
Universum · De titel · Vertaling en oorsprong
“Stranger Things” betekent letterlijk “vreemdere dingen”: het is het eind van een Engelse uitdrukking, “stranger things have happened”, die je zou kunnen weergeven als “er is weleens iets vreemders gebeurd”. Hier lees je wat de titel betekent, waar hij vandaan komt, en waarom Nederland hem in het Engels heeft gehouden.
In het kort
- Letterlijke vertaling: vreemdere dingen
- Volledige uitdrukking: “… have happened”, oftewel “er zijn vreemdere dingen gebeurd”
- Werktitel: Montauk, naar een stad op Long Island
- Uitzending: titel in bijna alle landen in het Engels gehouden
Inhoud
De vertaling, woord voor woord en in de geest
In het Engels betekent “strange” vreemd, en “stranger” is de vergrotende trap: vreemder. “Things” zijn de dingen. “Stranger things” zijn dus vreemdere, bizardere dingen. De titel is expres onvolledig: hij roept een vervolg op dat elke Engelstalige kent, “… have happened”, letterlijk “er zijn vreemdere dingen gebeurd”, oftewel “we hebben weleens gekker gezien”, “het is niet onmogelijk”.
Het is een uitdrukking die je gebruikt om een toeval of een onwaarschijnlijke gebeurtenis te relativeren. Toegepast op een serie waarin een kind verdwijnt in een parallelle dimensie, krijgt ze een ironische toon: wat je gaat zien is vreemd, maar we hebben erger gezien. De titel kondigt de mix van de serie aan, de horror en de knipoog.
En “stranger” in de zin van “vreemdeling”?Het woord “stranger” betekent ook “onbekende”, “vreemdeling”. De dubbele betekenis is geen toeval: de serie gaat over een onbekende die uit het bos komt, Eleven, en over een wereld die de onze vreemd is. Maar grammaticaal, in de titel, gaat het om de vergrotende trap “vreemder”.
Het logo, in rode letters, op een T-shirt.
In de winkelDames-T-shirt Hawkins High School 198624,90 €Bekijk product
Voor de titel: Project “Montauk”
Wanneer de Duffer-broers in 2014 hun project aan omroepen voorleggen, heet de serie Montauk, en speelt ze zich af in Montauk, op de punt van Long Island, bij New York. De stad is verbonden met een broodjeaapverhaal, “Project Montauk”, geheime militaire experimenten op kinderen en tijdreizen, die in de jaren 70 en 80 in een luchtmachtbasis zouden hebben plaatsgevonden.
De opnames op Long Island blijken te duur en te beperkt door het weer: de productie vertrekt naar Georgia, en de fictieve stad Hawkins, in Indiana, vervangt Montauk. De titel verandert mee. De Duffers hebben gezegd een titel te hebben gezocht die klinkt als een roman van Stephen King; de huidige titel is gekozen na tientallen voorstellen, zonder dat iedereen er in het begin van overtuigd was.
Waarom de titel in Nederland niet is vertaald
In Nederland wordt de serie uitgezonden onder de originele titel, zoals in bijna alle landen. Twee redenen: de zender legt internationaal één titel op voor zijn producties, en de uitdrukking heeft geen even kort Nederlands equivalent. “Vreemde dingen” verliest de vergrotende trap, “We hebben weirder gezien” verliest de soberheid. In Quebec, waar de wet vertaling aanmoedigt, is de serie ook Engels gebleven.
Het logo is overal hetzelfde: rode letters die in het intro in elkaar schuiven, in een stijl rechtstreeks geërfd van de covers van horrorromans uit de jaren 80. Daardoor is de titel, zelfs in het Engels, meteen leesbaar als een vintage griezelverhaal.
| Taal | Gebruikte titel |
|---|---|
| Frans (Frankrijk, Quebec) | originele titel behouden |
| Spaans, Italiaans, Duits | originele titel behouden |
| Japans | ストレンジャー・シングス 未知の世界 (“de onbekende wereld”) |
| Russisch | Очень странные дела (“zeer vreemde zaken”) |
Wat de titel over de serie zegt
De titel noemt noch een plek, noch een personage, noch een monster. Hij noemt een gevoel: dat van een gewone wereld waarin iets vreemders is binnengeslopen. Dat is trouw aan de bouw van de serie, die altijd van het dagelijks leven vertrekt, een potje Dungeons & Dragons, een winkelcentrum, een ijsbaan, voordat ze het abnormale binnenlaat.
Elk seizoen draagt overigens een interne ondertitel, nooit getoond: de scenaristen spreken van “2”, “3”, “4”, als van filmvervolgen, met een cijfer en niet met een “seizoen”. Het is ook een manier om te zeggen dat elk seizoen een periodefilm is, compleet, met zijn eigen monster.
Het figuur voor wie de vreemde dingen liever in drie dimensies ziet.
In de winkelSet van 8 figuren de vriendengroep uit Hawkins serie B39,90 €Bekijk product
De afleveringstitels: “hoofdstukken”, zoals in een roman
De titel van de serie gaat gepaard met een andere afspraak: elke aflevering heet “Hoofdstuk”, gevolgd door een nummer en een titel, zoals de hoofdstukken van een roman van Stephen King, waarvan de typografie van de covers de generiek heeft geïnspireerd. “Chapter One: The Vanishing of Will Byers”, “Chapter Nine: The Piggyback”, het laatste hoofdstuk van 1987: de titels worden vooraf aangekondigd en dienen fans als aanwijzingen.
Ze rijmen met elkaar. “The Vanishing of Holly Wheeler”, in 1987, antwoordt op de eerste aflevering van 1983; de titel van het laatste hoofdstuk keert “The Upside Down” om, de finale van seizoen 1. De serietitel is dus omringd door titels die wél vertellen: de serie heet “vreemde dingen” en haar hoofdstukken zeggen welke.
De titel in de wereld, en wat ervan is geworden
De titel is in bijna geen enkel land vertaald: hij wordt Engels geschreven en uitgesproken in Frankrijk, Spanje, Duitsland, Italië, Latijns-Amerika. Alleen een paar versies, waaronder sommige in Azië, hebben hem in hun alfabet getranscribeerd. Die afwezigheid van vertaling heeft van het rode logo een universeel teken gemaakt, herkenbaar zonder Engels te lezen, en dat is een van de redenen waarom het zo vaak is geparodieerd.
De titel heeft ook een datum gegeven: 6 november, de dag van de verdwijning van Will, is de “Stranger Things Day” geworden, elk jaar gevierd sinds 2018 met aankondigingen, en gekozen voor de première van het laatste seizoen in 2025. Een titel die je niet vertaalt, een datum die niet verandert: de serie heeft van haar naam een merk gemaakt nog voor ze haar verhaal afmaakte.
Hoe je het zegt, en hoe niet
De titel spreek je Engels uit, in twee woorden, met de klemtoon op de eerste lettergreep van “stranger” en een geblazen “th” op “things”. In Nederland zeg je gewoon “strenger things”; dat is hoe de serie het zegt. De afkorting “ST” is gangbaar op social media, en “ST5” duidde het laatste seizoen aan tijdens de hele promotie.
Wat je niet moet zeggen, is “vreemde dingen”: de letterlijke vertaling bestaat, maar is nooit gebruikt om de serie aan te duiden, en niemand zou haar begrijpen. De titel is een eigennaam geworden, zoals de naam van een stad. Hawkins is overigens evenmin vertaald.
De poster van de titel, zoals die in de generiek verschijnt.
In de winkelPoster het bos van Hawkins19,90 €Bekijk product
Veelgestelde vragen
Wat betekent de titel in het Nederlands?
Letterlijk “strangere dingen”. Het is het eind van een gangbare uitdrukking, “… have happened”, “we hebben weirder gezien”.
Waarom heet de serie zo?
De makers wilden een titel die klinkt als een horrorroman uit de jaren 80. Het project heette eerst Montauk, naar de stad waar het verhaal zich zou afspelen.
Hoe spreek je de titel uit?
“Strain-djeur thingz”, met een Engelse “th”. In Nederland zeg je gewoon “strenger things”.
Wordt de titel in andere landen vertaald?
Bijna nooit. Japan voegt een ondertitel toe (“de onbekende wereld”) en Rusland vertaalt het als “zeer vreemde zaken”, maar bijna alle landen houden het Engels.
Waarom heten de afleveringen “Hoofdstuk”?
Zodat elk seizoen als een roman leest, in de geest van de boeken van Stephen King die het intro hebben geïnspireerd. De titels rijmen van seizoen tot seizoen met elkaar.
Wordt de titel in het buitenland vertaald?
Bijna nergens: het blijft Engels in Europa en Latijns-Amerika, en wordt alleen in een paar alfabetten getranscribeerd. Dat heeft van het logo een universeel teken gemaakt.