De walkman en de cassettes van Stranger Things: de walkman van Max en de muziek die redt

De walkman van Stranger Things van Max: een Sony WM-8 uit 1983

Het toestel dat Max aan haar riem draagt is niet voor de serie getekend. Het is een Sony WM-8, op de markt gebracht in 1983, herkenbaar aan zijn matzilveren behuizing en aan zijn sobere voorkant. Hij leest alleen: geen microfoon, geen opname, geen radio. Zijn enige verfijning is de automatische stop, die de motor afsnijdt aan het einde van een kant.

Hij past in een jaszak: ongeveer negen centimeter bij veertien, voor iets minder dan vier dik. Hij werkt op staafbatterijen, voor een tiental uur luisteren. Het model is voorgesteld in zilver en in lichtblauw. Niets uitzonderlijks bij zijn release: dat is wat hem geloofwaardig maakt in de handen van een highschoolleerlinge van Hawkins.

De koptelefoon, hij, is geen Sony. Het is een Realistic Nova 45, het huismerk van een Amerikaanse elektronicaketen, dezelfde die de Realistic TRC-214 verkocht, de walkietalkie van Mike, Lucas en Dustin. Het detail is niet onschuldig: de walkietalkie van de groep en de koptelefoon van Max komen uit dezelfde winkel in het stadscentrum.

Het toestel verschijnt vanaf het eerste hoofdstuk van het vierde seizoen, lang voordat het ergens toe dient. Max doorkruist de gangen van de highschool, koptelefoon op de oren, afgesneden van iedereen. Het voorwerp installeert het personage voordat het, drie afleveringen later, wordt wat haar terugbrengt.

Naar muziek luisteren in 1986: de band, de batterij en het terugspoelen

Het formaat dateert van 1963. Een Nederlandse ingenieur, Lou Ottens, ontwikkelt bij Philips de compact cassette: twee spoelen en een magneetband in een behuizing die men tussen twee vingers houdt. De duren standaardiseren zich rond twee referenties, de C60 en de C90, dus dertig of vijfenveertig minuten per kant. De lengte van een album, precies.

Het voorwerp wordt draagbaar op 1 juli 1979, wanneer Sony de TPS-L2 in de verkoop zet, de eerste cassettewalkman, rond 33 000 yen. De TPS-L2 had twee koptelefoonaansluitingen, om met twee te luisteren, en een knop « hotline » die de muziek afsneed om te praten; deze details zijn verdwenen van de volgende modellen. Het toestel heeft zelfs van naam veranderd volgens de landen, Soundabout in de Verenigde Staten, Stowaway in het Verenigd Koninkrijk, voordat de oorspronkelijke naam zich overal opdrong.

Vanaf 1983 overtreffen de cassetteverkopen ruim die van de vinylplaat. De reden houdt in één woord: men neemt ze mee. In een auto, in een schooltas, op een fiets. En men maakt ze zelf: de radio opnemen, een album kopiëren, een compilatie samenstellen voor iemand. De lege band maakt van de luisteraar een uitgever.

Het is dat gebaar dat het verhaal toont zonder het ooit uit te leggen. Naar een lied luisteren vraagt dan een voorwerp te bezitten, het te laden, terug te spoelen, te wachten. Men slaat geen track over; men gaat blind vooruit, de duim op een toets. Die traagheid heeft een dramatisch gevolg: wanneer de vrienden van Max haar lied zoeken, hebben ze het juiste toestel nodig, de juiste cassette en de juiste passage, in enkele seconden.

De scène die alles heeft veranderd: een cassette tegen de vloek

Maart 1986. Max woont in het caravanpark van Forest Hills, heeft de groep verlaten en schrijft afscheidsbrieven. De tekens zijn die welke ze heeft gezien bij Chrissy Cunningham en bij Fred: hoofdpijn, neusbloedingen, een staande klok in de visioenen. Ze vraagt dat men haar naar de begraafplaats brengt en leest haar brief voor het graf van Billy Hargrove, van wie ze de stiefzus is.

De trance neemt haar daar. Haar lichaam stijgt boven de grond terwijl haar geest zich in die van Vecna bevindt. Aan de andere kant hebben Dustin, Steve en Lucas net vernomen, via Nancy en Robin, dat een lied de greep kan breken. Ze doorzoeken de tas van Max, halen het toestel eruit, zetten haar de koptelefoon op de oren en starten « Running Up That Hill (A Deal with God) », van Kate Bush, verschenen in 1985.

Een bres opent zich. Max ziet haar vrienden, haar herinneringen, en rent naar een deur van licht terwijl het wezen haar achtervolgt. Ze valt terug in de armen van Lucas, levend. De aflevering heet « Dear Billy »: vierde hoofdstuk van het vierde seizoen, achtenzeventig minuten, geschreven door Paul Dichter, geregisseerd door Shawn Levy, online gezet op 27 mei 2022.

Het vervolg behoort tot de geschiedenis van de hitlijsten: een nummer uit 1985 is terug bovenaan gekomen in het Verenigd Koninkrijk, in Australië, in Ierland, in Nieuw-Zeeland en in Zweden. We hebben een heel artikel gewijd aan « Running Up That Hill ». Wat ons hier bezighoudt, is het voorwerp, niet het stuk. Zonder een behuizing in een tas en een band erin bestaat de scène niet: er zou een radio nodig zijn geweest, en een radio speelt niet wat men haar vraagt.

De muziek als anker: de regel die het verhaal installeert

De regel is niet voor Max uitgevonden. Ze komt van Victor Creel, opgesloten in Pennhurst, die Nancy en Robin aan het praten krijgen door zich voor te doen als studentes. In 1959, de nacht waarop zijn familie is gedood, speelde een lied op de radio: « Dream a Little Dream of Me », door Ella Fitzgerald. Het hield hem buiten bereik. De twee jonge vrouwen halen er een principe uit, dezelfde dag toegepast.

Het mechanisme is coherent met de manier waarop de vloek aanvalt. Vecna komt binnen via de pijnlijkste herinnering en sluit zijn slachtoffer erin op. Een lied waaraan men hecht is een concurrerende herinnering, vastgemaakt aan mensen en aan gelukkige momenten. Het vernietigt niets; het heropent een deur. Vandaar de eis van het exacte stuk, dat van de persoon.

Eddie Munson geeft er een variant van in het laatste hoofdstuk van hetzelfde seizoen. Op het dak van zijn caravan, in De Upside Down, speelt hij « Master of Puppets » van Metallica om de Demobats weg te lokken van het huis Creel. Het is geen bescherming meer, het is een lokaas. In twee afleveringen is de muziek overgegaan van de status van toevlucht naar die van wapen.

De regel heeft een grens, en het verhaal legt haar zelf. In de herfst van 1987 is Max al negentien maanden in coma; Lucas zet haar elke dag hetzelfde lied op de koptelefoon, zonder dat het volstaat. Wat haar terugbrengt, is Lucas. De muziek beschermt, ze verricht geen wonder, en die nuance is wat belet dat de regel een goocheltruc wordt.

De andere banden van het verhaal, van 1983 tot 1987

De walkman van Max is noch de eerste noch de laatste magneetband van het verhaal. Over vijf seizoenen keert de serie terug naar hetzelfde gebaar: iets opnemen, het vervoeren, het aan iemand laten horen. Zo circuleert de informatie, in een stad zonder mobiele telefoon.

Men moet twee families van voorwerpen onderscheiden. De audiocassette, die men beluistert en die men zelf opneemt. En de videocassette, heel decor van de videotheek waar Steve en Robin werken. De twee delen dezelfde magneetband en dezelfde logica: een inhoud die men bezit, die men uitleent, die men terugbrengt.

Aaneengezet vertellen deze banden één enkel idee, al aanwezig in de slingersmuur van Joyce Byers: in Hawkins spreekt men door de muren met de middelen van zijn tijd. In het begin is het een compilatie gemaakt voor een kleine broer. Vier jaar later is het een lied uitgezonden op de antenne om een hele stad te waarschuwen.

1. 1983 De compilatie van Jonathan voor Will

   Jonathan Byers laat rock horen aan zijn kleine broer om hem moed te geven, « Should I Stay or Should I Go » van The Clash vooraan. In het ziekenhuis, aan het einde van het eerste seizoen, brengt hij hem een gecompileerde cassette.

2. 1984 De band die het laboratorium sluit

   In het laboratorium van Hawkins nemen Nancy Wheeler en Jonathan dokter Owens op terwijl hij de dood van Barbara Holland erkent, en brengen dan de band naar Murray Bauman. Door hem herschreven als chemische vlucht en doorgestuurd naar de pers, volstaat ze om de site te laten sluiten.

3. 1985 Het bericht opgevangen door Cerebro

   Dustin bouwt een amateurradioantenne om Suzie te bereiken, in Utah, en vangt een transmissie in het Russisch op. Robin decodeert de opname in één nacht.

4. 1986 De walkman op de begraafplaats

   Vier minuten lied rukken Max uit de trance, voor het graf van haar stiefbroer. Het is één van de meest becommentarieerde sequenties van de serie.

5. 1986 De rekken van Family Video

   Steve Harrington en Robin Buckley brengen het seizoen door achter een toonbank van een videotheek. De videocassette is er een decor, een beroep en een dekmantel voor het onderzoek.

6. 1987 Een lied als gecodeerd bericht

   Op de piratenzender WSQK kondigt « Upside Down » van Diana Ross, verschenen in 1980, een expeditie dezelfde avond aan. Het leger hoort een hit; de groep hoort een bevel.

7. 1987 De koptelefoon aan het bed van Max

   Gedurende negentien maanden coma zet Lucas Sinclair hetzelfde lied opnieuw op in het ziekenhuis. Het voorwerp heeft van functie veranderd: het redt niet meer, het roept.

Wat het voorwerp sindsdien is geworden

Sony is opgehouden cassettewalkmans te produceren in Japan in 2010, na ongeveer 220 miljoen verkochte exemplaren. Het laatste model voorgesteld in de Verenigde Staten, de WM-FX290W, dateerde van 2004. Het formaat leek gesloten.

Het vierde seizoen viel samen met twee bewegingen. De eerste betreft de cassette zelf: in het Verenigd Koninkrijk zijn de albumverkopen op deze drager met 5,2 % gestegen in 2022, tot 195 000 eenheden, tiende jaar van opeenvolgende stijging en het hoogste totaal sinds 2003. Het cijfer blijft minuscuul op de schaal van de markt; de curve, die, is duidelijk.

Het tweede effect betreft het toestel. De WM-8, banaal gedurende dertig jaar, is een gezocht voorwerp geworden :. Replica's zonder elektronica en modellen om in drie dimensies te printen volgden, voor de kostuums.

De productie heeft het spel meegespeeld. De originele soundtrack van het derde seizoen is op cassette uitgekomen op 5 juli 2019, een knipoog naar de zomer van 1985 die ze begeleidt, en de compilatie van het laatste seizoen op rode cassette op 30 januari 2026. De videoboxen van de seizoenen 1 en 2, verschenen in de Verenigde Staten in 2017 en 2018, bootsten, zij, behuizingen van videocassettes uit die tijd na.

Blijft het moeilijkst te becijferen. Een generatie geboren na 2000 heeft, via een begraafplaatsscène in Hawkins, ontdekt dat naar muziek luisteren lang een manueel gebaar was geweest: laden, terugspoelen, wachten. Het is misschien wat het voorwerp werkelijk heeft doorgegeven.

Veelgestelde vragen

Lees ook