Wie regisseert Stranger Things? De regisseurs en de scenarioschrijvers, aflevering per aflevering

De gebroeders Duffer: bedenkers, scenarioschrijvers, en regisseurs van een helft van de serie

Matt en Ross Duffer zijn een tweeling, geboren op 15 februari 1984 in Durham, North Carolina. Ze hebben film gestudeerd aan Chapman University, in Californië, waar ze in 2007 zijn afgestudeerd. In 2013 schrijven ze een pilot getiteld Montauk: een verdwenen kind in een kleine stad, een lab, een meisje met krachten. Een stuk of vijftien zenders wijzen hem af, met hetzelfde argument: een kinderverhaal kan geen serie voor volwassenen zijn.

Wat ze in 2015 krijgen is zeldzaam voor debutanten: zelf schrijven en zelf een meerderheid van de afleveringen regisseren. Het woord showrunner dekt bij hen drie beroepen. Ze zijn verantwoordelijk voor de productie als geheel, van de casting tot het draaischema. Ze zijn de hoofdscenarioschrijvers. En ze houden zelf de camera op een deel van de hoofdstukken, wat op deze schaal ongewoon blijft.

Hun regieregel verschuift in vijf seizoenen niet: ze nemen de twee eerste hoofdstukken en de twee laatste. Seizoen 1 komt hun toe met zes afleveringen op acht, de hoofdstukken 1, 2, 5, 6, 7 en 8. Seizoen 2 geeft hun de hoofdstukken 1, 2, 8 en 9; seizoen 3 de hoofdstukken 1, 2, 7 en 8; seizoen 4 de hoofdstukken 1, 2, 7, 8 en 9. Op het laatste tekenen ze de hoofdstukken 1, 2, 4 en 8, plus het 7 in co-regie.

Het totaal is vierentwintig hoofdstukken op tweeënveertig. Meer dan de helft van het verhaal draagt dus hun naam bij de regie, en geen enkel seizoen opent of sluit zonder hen. Het is het directe gevolg van hun schrijfmethode: elk seizoen is gebouwd als een film, met een plan in drie bedrijven en een kleine schrijfkamer. Het begin en het einde zijn de twee plekken waar dat plan het meest te zien is, en die delegeren ze niet.

Ze houden ook toezicht op de montage, de muziek gecomponeerd door Kyle Dixon en Michael Stein, en de keuze van de nummers met muzieksupervisor Nora Felder. Die centralisatie verklaart de constante toon van het ene hoofdstuk naar het andere, ook als een andere naam in de regiecredits staat.

Shawn Levy, de producent die de camera neemt

Shawn Levy is uitvoerend producent sinds het eerste seizoen, en niet sinds het tweede: hij staat zelfs aan de oorsprong van de aankoop van het project. Het is Dan Cohen, van zijn productiemaatschappij, die zijn baas begin 2015 het geweigerde scenario heeft laten lezen. De rechten zijn in de weken daarna gekocht, en het platform heeft een heel seizoen besteld op de enkele lezing van de pilot.

Zijn regiehandtekening is even regelmatig als die van de bedenkers, en even makkelijk te herkennen: de hoofdstukken 3 en 4, over de vier eerste seizoenen, zijn voor hem. Dat geeft “Holly, Jolly” en “The Body” in seizoen 1; “The Pollywog” en “Will the Wise” in seizoen 2; “The Case of the Missing Lifeguard” en “The Sauna Test” in seizoen 3; “The Monster and the Superhero” en “Dear Billy” in seizoen 4.

Deze lijst bevat een van de meest besproken afleveringen van het verhaal. “Dear Billy”, vierde hoofdstuk van seizoen 4, is die van de brief van Max en van “Running Up That Hill”, het nummer dat haar redt. De enscenering is van hem, op een scenario van Paul Dichter.

In het laatste seizoen verandert zijn plek. Hij regisseert alleen hoofdstuk 6, “Escape from Camazotz”, en regisseert hoofdstuk 7, “The Bridge”, samen met de bedenkers. De kamer die smelt in hoofdstuk 6, waar Nancy en Jonathan uit elkaar gaan, heeft hem zes tot acht maanden voorbereiding gevraagd, tussen engineering, speciale effecten en onderzoek. Hij heeft verteld die synopsis te hebben gelezen terwijl hij zich zei dat de regisseur die hem moest draaien een flinke hoofdpijn zou krijgen, voordat hij hoorde dat hij het zou zijn.

De eindtelling: negen hoofdstukken alleen geregisseerd, en een tiende in co-regie.

Wie is de regisseur van Stranger Things als het noch een Duffer noch Shawn Levy is

Op tweeënveertig hoofdstukken zijn maar vijf externe regisseurs tussengekomen, voor negen afleveringen in totaal. Ze komen bijna altijd op dezelfde plek van het verhaal: de middelste hoofdstukken, nooit de opening, nooit het einde — waarbij hoofdstuk 3 van het laatste seizoen het enige is dat zo vroeg begint.

Seizoen 1 telt er geen. Acht hoofdstukken, twee handtekeningen: zes voor de bedenkers, twee voor Shawn Levy. Het is het enige seizoen dat helemaal door het oprichtende team wordt gedragen.

Seizoen 2 ontvangt er twee. Andrew Stanton, afkomstig van Pixar, waar hij Finding Nemo en WALL-E heeft geregisseerd, neemt de hoofdstukken 5 en 6, “Dig Dug” en “The Spy”. Rebecca Thomas, bekend geworden met Electrick Children in 2012, haar eerste speelfilm, regisseert hoofdstuk 7, “The Lost Sister”, de enige aflevering die zich helemaal ergens anders afspeelt dan in Hawkins, gedraaid in Chicago en in Pittsburgh.

Seizoen 3 ontvangt er één. Uta Briesewitz, geboren in Duitsland, was eerst director of photography, met name op de eerste seizoenen van The Wire, voordat ze in 2009 overstapte naar de regie, op de serie Hung. Ze tekent de hoofdstukken 5 en 6, “The Flayed” en “E Pluribus Unum”.

Seizoen 4 ontvangt er één. Nimród Antal, Hongaars-Amerikaanse regisseur bekend van Kontroll in 2003 en Predators in 2010, neemt de hoofdstukken 5 en 6, “The Nina Project” en “The Dive”.

Het motief leest zich in één oogopslag: de hoofdstukken 5 en 6 van de seizoenen 2, 3 en 4, met twee afwijkingen — hoofdstuk 7 van seizoen 2, een aflevering apart, zonder de hoofdgroep, en het laatste seizoen, waar Frank Darabont de hoofdstukken 3 en 5 neemt. De gasten erven de sequenties die de productie parallel aan de rest kan draaien, terwijl de bedenkers de hoofdstukken houden die de structuur dragen.

De schrijfkamer: wie de afleveringen schrijft die de Duffers niet tekenen

De regie is maar de helft van de vraag. De andere is het schrijven, en ook daar tekenen de bedenkers niet alles. Ze houden een bewust kleine schrijfkamer, waar elk seizoen wordt opgeknipt als een speelfilm voordat het over de scenarioschrijvers wordt verdeeld.

Al in het eerste seizoen verschijnen vier andere namen naast de hunne. Jessica Mecklenburg schrijft “Holly, Jolly”, Justin Doble “The Body” en “The Bathtub”, Alison Tatlock “The Flea and the Acrobat”, Jessie Nickson-Lopez “The Monster”. Het laatste hoofdstuk, “The Upside Down”, is bewerkt door de Duffers naar een verhaal van Paul Dichter.

Vier scenarioschrijvers komen daarna van het ene seizoen naar het andere terug, en zij zijn het die het verhaal zijn continuïteit geven. Paul Dichter, producent van de serie, tekent vijf afleveringen: “Will the Wise”, “The Flayed”, “Dear Billy”, “Sorcerer”, naar het verhaal van de finale van seizoen 1. Kate Trefry schrijft “The Spy”, “The Sauna Test”, “The Nina Project” en “Escape from Camazotz”; zij is ook de auteur van het stuk The First Shadow, naar een verhaal van de Duffers en van Jack Thorne.

Curtis Gwinn tekent “E Pluribus Unum”, “The Dive” en “Shock Jock”; hij is ook degene die het thema van The NeverEnding Story voor seizoen 3 heeft voorgesteld, toen de bedenkers afzagen van een lied uit The Lord of the Rings. Caitlin Schneiderhan schrijft “The Monster and the Superhero” en daarna “The Turnbow Trap”, en heeft twee romans gepubliceerd die uit het verhaal zijn afgeleid.

Voor het laatste seizoen is het schrijven begonnen op 2 augustus 2022 en onderbroken tijdens de schrijversstaking van 2023. De kamer heeft de bereikte toon in één formule samengevat: alsof seizoen 1 en 4 een kind hadden gekregen. De acht scenario's waren af vóór de eerste draaidag, wat het mogelijk maakte per locatie te draaien in plaats van in de volgorde van de afleveringen.

Het geheim wordt tot het eind gehouden. De bedenkers verspreiden hun teksten niet vooraf: de cast ontdekte het laatste hoofdstuk pas op 8 september 2024, bij een gezamenlijke lezing, in aanwezigheid van Shawn Levy. Ze nemen ook op zich te herschrijven naar de acteurs — Steve moest verdwijnen, Robin en Erica moesten bijrollen blijven, en Eddie Munson is gebouwd op Joseph Quinn voor seizoen 4.

Wie het laatste seizoen heeft geregisseerd

Acht hoofdstukken, drie handtekeningen. De bedenkers regisseren hoofdstuk 1, “The Crawl”, hoofdstuk 2, “The Vanishing of Holly Wheeler”, hoofdstuk 4, “Sorcerer”, en het laatste, “The Rightside Up”; ze regisseren hoofdstuk 7, “The Bridge”, samen met Shawn Levy, die alleen hoofdstuk 6 neemt, “Escape from Camazotz”.

Blijven de hoofdstukken 3 en 5, “The Turnbow Trap” en “Shock Jock”, toevertrouwd aan Frank Darabont. De regisseur van The Shawshank Redemption en van The Green Mile, ook aan de oorsprong van de eerste seizoenen van The Walking Dead, had niets meer gedraaid sinds de serie Mob City, in 2013. Eleven jaar rust, onderbroken voor twee afleveringen.

Zijn komst hangt aan weinig. Kijker van het verhaal met zijn vrouw, had hij geluncht met de bedenkers vóór het begin van de productie; ze hebben hem teruggebeld om hem een hoofdstuk voor te stellen. Hij zou alleen het 5 regisseren. Dan Trachtenberg, aangenomen in juni 2023, moest zich terugtrekken om Predator: Badlands te draaien, en Darabont nam zijn aflevering over.

De twee hoofdstukken lijken niet op elkaar, en dat was gewild. Ross Duffer heeft gewaarschuwd dat de regisseur er “heel verschillende spieren buigt”: waar “The Turnbow Trap” de avonturenkomedie speelt, is “Shock Jock” “veel donkerder en veel angstaanjagender”.

Het laatste hoofdstuk kon niet naar iemand anders teruggaan. “The Rightside Up” is geschreven en geregisseerd door de bedenkers, hun twintigste scenario voor de serie — hoofdstuk 7 was het negentiende. De regel die al in het eerste seizoen is gezet houdt tot het laatste beeld: de opening en de afsluiting horen hun toe.

Wat deze verdeling zegt over de maak

In het overzicht is de verdeling heel leesbaar. Vierentwintig hoofdstukken voor de bedenkers, negen voor Shawn Levy alleen en een tiende in co-regie met hen, negen voor vijf gastregisseurs. Geen enkele gast heeft ooit een seizoen geopend of gesloten.

Deze indeling is geen hiërarchie, het is een productiebeperking. De middelste hoofdstukken zijn die je parallel kunt voorbereiden en draaien, met een ander team en een ander draaischema, terwijl de bedenkers hun tijd richten op de afleveringen die de structuur van het seizoen dragen.

Het laatste seizoen heeft deze logica tot in de kalender doorgetrokken: de planning is zo gebouwd dat de laatste draaidag van elke acteur overeenkomt met zijn laatste scène in het verhaal.

Veelgestelde vragen

Lees ook